واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
585
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
محمود ازدواج كرد . برادر و جانشين على يعنى ابو العباس مأمون بن مأمون نيز به همينگونه متحد محمود بوده ، به اين معنى كه خواهر سلطان را در حبالهء نكاح داشته . به گفتهء گرديزى « 1 » اين نكاح در سال 406 هجرى / 16 - 1015 ميلادى واقع شد . - چون خليفه خلعت و منشور و علم و لقب « عين الدوله و زين الملة » را براى مأمون فرستاد وى ترسيد كه چنانچه اين هدايا و لقب را بلاواسطه از خليفه قبول كند - موجب نارضائى محمود خواهد شد . و بدينسبب جرأت نكرد رسول خليفه را در پايتخت خود بپذيرد . و بيرونى بناچار از پايتخت خارج شده در دشت به پيشواز رسول رفت و هدايا را دريافت داشت . هنگامى كه محمود با طغان خان و ايلك پيمان صلح منعقد كرد ، خوارزمشاه بهرغم ميل متحد مقتدر خويش جدا از الحاق بدان پيمان سرباز زد و اين خود سبب سردى روابط بين دو سلطان گرديد . محمود به اندرز وزير ابو القاسم احمد ابن حسن ميمندى خواست وفادارى مأمون را بيازمايد . وزير مزبور ظاهرا از طرف خويش در ضمن گفتگو با رسول خوارزمشاه ابراز تمايل كرد كه خوارزمشاه در قلمرو خود به نام سلطان خطبه خواند و ضمنا افزود كه سلطان از اين سخنان او بىاطلاع است . بنا به گفتهء بيهقى اين وقايع در سال 405 هجرى / 1014 ميلادى وقوع يافت . خوارزمشاه البته دانست كه وزير بدون اجازهء سلطان چنين درخواستى نمىكند ولى با اين حال در اجراى خواست محمود تسامح و تأخير كرد . و آنگاه وزير درخواست مزبور را به صورت جدىترى تجديد كرد . مأمون سرداران و محترمترين نمايندگان اهالى را گرد آورد و موضوع تقاضاى محمود را بسمع ايشان رسانيد و گفت قصد اجراى
--> ( 1 ) - نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 147 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 118 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 73 ) .